استاندارد EN 388 چیست؟
استاندارد EN 388 چیست؟ معنی اعداد و حروف روی دستکش ایمنی
اگر روی یک دستکش ایمنی علامتی شبیه سپر و عبارت EN 388 را دیده باشید، احتمالاً در زیر آن با ترکیبی از اعداد و حروف مانند:
4X43D
یا:
4X43DP
مواجه شدهاید.
این اعداد و حروف تزئینی نیستند؛ هرکدام اطلاعاتی درباره عملکرد دستکش در برابر یکی از خطرات مکانیکی مانند سایش، برش، پارگی، سوراخشدگی و در برخی دستکشها ضربه ارائه میکنند.
EN 388 یکی از مهمترین استانداردهایی است که هنگام انتخاب دستکش کار صنعتی و بهخصوص دستکشهای مقاوم در برابر برش با آن روبهرو میشوید.
در ادامه به زبان ساده توضیح میدهیم استاندارد EN 388 چیست، هر عدد چه معنایی دارد و چگونه میتوان کد روی دستکش را خواند.
استاندارد EN 388 چیست؟
EN 388 استاندارد اروپایی مربوط به دستکشهای محافظ در برابر خطرات مکانیکی است.
نسخه جاری این استاندارد در BSI با عنوان:
استاندارد BS EN 388:2016+A1:2018
منتشر شده است.
این استاندارد الزامات، روشهای آزمون، علامتگذاری و اطلاعات مربوط به عملکرد دستکش در برابر خطراتی مانند:
- سایش
- برش با تیغه
- پارگی
- سوراخشدگی
- و در صورت کاربرد، ضربه
را مشخص میکند.
به همین دلیل اگر قرار باشد برای فعالیتهایی مانند فلزکاری، ورقکاری، مونتاژ، تعمیرات یا حمل قطعات دارای لبههای تیز دستکش انتخاب کنید، EN 388 یکی از استانداردهایی است که احتمالاً باید بررسی شود.
برای آشنایی با سایر انواع دستکش و استانداردهای آنها، راهنمای جامع دستکش ایمنی را نیز مطالعه کنید.
اعداد زیر علامت EN 388 چه معنایی دارند؟
در نسخه جدید EN 388 ممکن است زیر علامت استاندارد تا شش موقعیت شامل عدد یا حرف دیده شود.
ترتیب آنها به این شکل است:
ABCDEF
که هر جایگاه معنی متفاوتی دارد:
| جایگاه | مفهوم | سطح عملکرد |
|---|---|---|
| اول | مقاومت در برابر سایش | 0 تا 4 |
| دوم | مقاومت برش با آزمون Coup | 0 تا 5 یا X |
| سوم | مقاومت در برابر پارگی | 0 تا 4 |
| چهارم | مقاومت در برابر سوراخشدگی | 0 تا 4 |
| پنجم | مقاومت برش در آزمون TDM / ISO 13997 | A تا F |
| ششم | حفاظت در برابر ضربه | P در صورت قبولی |
ساختار ششقسمتی کد EN 388 و ترتیب این آزمونها در راهنمای علامتگذاری این استاندارد نیز مشخص شده است.
حالا هر قسمت را جداگانه بررسی کنیم.
عدد اول EN 388: مقاومت در برابر سایش
اولین عدد نشاندهنده Abrasion Resistance یا مقاومت در برابر سایش است.
سایش یعنی فرسوده شدن سطح دستکش بر اثر اصطکاک و تماس مکرر با سطوح و قطعات.
سطوح عملکرد به شکل زیر هستند:
| سطح | تعداد سیکل تا ایجاد خرابی |
|---|---|
| ۱ | ۱۰۰ |
| ۲ | ۵۰۰ |
| ۳ | ۲۰۰۰ |
| ۴ | ۸۰۰۰ |
هرچه این عدد بالاتر باشد، دستکش در آزمون استاندارد مقاومت بیشتری در برابر سایش نشان داده است.
مثال
اگر روی دستکش نوشته شده باشد:
4X43D
عدد اول 4 است.
یعنی دستکش در آزمون مقاومت در برابر سایش به سطح 4 رسیده است.
این بالاترین سطح عددی این بخش از EN 388 است.
عدد دوم EN 388: مقاومت در برابر برش در آزمون Coup
دومین عدد مربوط به Blade Cut Resistance یا مقاومت در برابر برش تیغه در آزمون Coup است.
سطوح آن از 1 تا 5 گزارش میشوند:
| سطح | شاخص آزمون برش |
|---|---|
| ۱ | ۱.۲ |
| ۲ | ۲.۵ |
| ۳ | ۵ |
| ۴ | ۱۰ |
| ۵ | ۲۰ |
سطح بالاتر نشاندهنده عملکرد بالاتر در همین آزمون مشخص است.
اما اینجا یک موضوع بسیار مهم وجود دارد.
در دستکشهای مدرن با مقاومت برش بالا، ممکن است تیغه در حین Coup Test کند شود و نتیجه این آزمون دیگر مرجع مناسبی برای سنجش مقاومت برش نباشد.
در چنین شرایطی ممکن است در موقعیت دوم بهجای عدد، حرف:
ایکس
مشاهده کنید و نتیجه آزمون TDM در موقعیت پنجم مرجع اصلی مقاومت برش باشد.
حرف X در EN 388 یعنی چه؟
دیدن X روی دستکش الزاماً به معنی ضعیف بودن آن نیست.
X یعنی این آزمون برای آن ویژگی انجام نشده یا قابل اعمال نبوده است.
در خصوص آزمون Coup نیز اگر کندشدن تیغه اتفاق بیفتد، نتیجه TDM میتواند مرجع عملکرد برش باشد.
مثلاً:
4X43D
در این کد، X به این معنی نیست که دستکش هیچ مقاومت برشی ندارد.
اتفاقاً حرف D در ادامه کد، نتیجه آزمون دیگر مقاومت برش یعنی TDM را نشان میدهد.
پس برای خواندن EN 388 نباید فقط به یک عدد یا حرف نگاه کنید.
عدد سوم EN 388: مقاومت در برابر پارگی
عدد سوم نشاندهنده Tear Resistance یا مقاومت در برابر پارگی است.
یعنی چه میزان نیرو برای ادامه پارگی ماده دستکش موردنیاز است.
سطوح این بخش:
| سطح | نیرو |
|---|---|
| ۱ | 10 نیوتن |
| ۲ | 25 نیوتن |
| ۳ | 50 نیوتن |
| ۴ | 75 نیوتن |
هرچه عدد بیشتر باشد، ماده دستکش در آزمون مربوطه مقاومت بیشتری در برابر پارگی نشان داده است.
مثال
در کد:
4X43D
عدد سوم 4 است.
یعنی سطح مقاومت پارگی محصول برابر 4 است.
عدد چهارم EN 388: مقاومت در برابر سوراخشدگی
چهارمین عدد نشاندهنده Puncture Resistance یا مقاومت در برابر سوراخشدگی است.
سطوح آن به شکل زیر هستند:
| سطح | نیروی موردنیاز |
|---|---|
| ۱ | 20 نیوتن |
| ۲ | 60 نیوتن |
| ۳ | 100 نیوتن |
| ۴ | 150 نیوتن |
سطح 4 بالاترین سطح این قسمت است.
مثلاً در:
4X43D
عدد چهارم 3 است.
یعنی دستکش در آزمون سوراخشدگی دارای سطح 3 است.
حرف پنجم EN 388؛ مهمترین بخش برای مقاومت برش
از مهمترین تغییرات EN 388:2016 اضافه شدن رتبهبندی مقاومت برش با آزمون TDM بر اساس ISO 13997 بود.
این آزمون نیروی لازم برای بریدن ماده را اندازهگیری میکند.
نتیجه برخلاف آزمون قبلی با عدد نمایش داده نمیشود؛ بلکه از:
A تا F
گزارش میشود.
سطوح به شکل زیر هستند:
| سطح EN ISO Cut | نیروی برش |
|---|---|
| الف | 2 نیوتن |
| ب | 5 نیوتن |
| سی | 10 نیوتن |
| دی | 15 نیوتن |
| و | 22 نیوتن |
| ف | 30 نیوتن |
A پایینترین و F بالاترین سطح این طبقهبندی است.
تفاوت دستکش Cut Level A تا F چیست؟
به زبان خیلی ساده:
سطح A
مقاومت برش پایینتر در این طبقهبندی.
سطح ب
یک مرحله مقاومتر از A.
سطح C
مقاومت برش بالاتر و مناسب بررسی برای بسیاری از فعالیتهایی که خطر برش محسوستری دارند.
سطح D
مقاومت بالاتر در برابر برش و یکی از سطوح متداول در دستکشهای صنعتی مقاوم به برش.
سطح E
مقاومت بسیار بالا در آزمون TDM.
سطح F
بالاترین سطح طبقهبندی A تا F در EN 388.
اما یک نکته بسیار مهم:
این جدول به معنی آن نیست که مثلاً برای هر فلزکاری الزاماً باید دستکش D یا برای هر شغل سنگین دستکش F خرید.
انتخاب سطح مناسب باید بر اساس ارزیابی خطر واقعی محیط کار انجام شود.
حتی سازندگان تجهیزات حفاظت فردی تأکید میکنند که سطح موردنیاز باید بر اساس نوع کار، محیط، Grip، راحتی و سایر خطرات تعیین شود.
حرف P در انتهای EN 388 یعنی چه؟
آخرین موقعیت کد مربوط به Impact Protection یا حفاظت در برابر ضربه است.
اگر دستکش آزمون مربوط به حفاظت ضربهای را با موفقیت گذرانده باشد، حرف:
پ
در انتهای کد درج میشود.
برای مثال:
4X43DP
حرف P نشان میدهد محصول ادعای حفاظت ضربهای مطابق آزمون مربوطه را دارد.
اگر P وجود نداشته باشد، نباید از روی علامت EN 388 برای آن دستکش ادعای حفاظت در برابر ضربه کرد؛ ممکن است این آزمون انجام نشده باشد یا محصول نتیجه لازم برای درج P را نداشته باشد.
یک مثال واقعی؛ کد 4X43D یعنی چه؟
فرض کنید روی دستکش این عبارت را میبینیم:
EN 388: 4X43D
بیایید کد را بخشبندی کنیم:
۴ | ضربدر | ۴ | ۳ | دی
شماره ۴ اول
مقاومت در برابر سایش: سطح 4
ایکس
نتیجه Coup Test گزارش نشده یا آزمون برای این مورد قابل اعمال نبوده و باید نتیجه برش TDM را بررسی کنیم.
شماره ۴
مقاومت در برابر پارگی: سطح 4
شماره ۳
مقاومت در برابر سوراخشدگی: سطح 3
حرف D
مقاومت برش TDM: Level D، متناظر با آستانه 15 نیوتن در طبقهبندی آزمون.
بنابراین فقط با نگاه کردن به عبارت 4X43D میتوان اطلاعات بسیار بیشتری نسبت به عبارت ساده «دستکش ضد برش» به دست آورد.
مثال دوم؛ 4X43DP یعنی چه؟
این عبارت:
4X43DP
تقریباً همان اطلاعات مثال قبلی را دارد، با یک تفاوت:
حرف P در انتها اضافه شده است.
پس:
- 4 → مقاومت سایش سطح 4
- X → Coup Test گزارش نشده/قابل اعمال نبوده
- 4 → مقاومت پارگی سطح 4
- 3 → مقاومت سوراخشدگی سطح 3
- D → مقاومت برش TDM سطح D
- P → قبولی آزمون حفاظت در برابر ضربه
آیا عدد بالاتر EN 388 همیشه به معنی دستکش بهتر است؟
خب.
این یکی از مهمترین نکاتی است که هنگام خرید دستکش باید بدانید.
دستکش با سطح بسیار بالای مقاومت برش ممکن است برای یک کار خاص عالی باشد اما برای کاری دیگر:
- سنگینتر باشد،
- انعطاف کمتری داشته باشد،
- مهارت حرکتی را کاهش دهد،
- یا اساساً حفاظت اضافه آن موردنیاز نباشد.
بنابراین «بالاترین عدد» الزاماً به معنی «بهترین دستکش برای شما» نیست.
بهترین دستکش، محصولی است که سطح حفاظت آن با خطر واقعی شغل متناسب باشد.
هنگام خرید دستکش EN 388 به چه نکاتی توجه کنیم؟
فقط کد روی دستکش را نبینید.
این موارد را کنار هم بررسی کنید:
- نوع فعالیت
- نوع خطر
- سطح مقاومت برش
- مقاومت سایشی
- مقاومت پارگی
- مقاومت سوراخشدگی
- Grip دستکش
- انعطاف و مهارت حرکتی
- سایز مناسب
- دیتاشیت و دستورالعمل سازنده
همچنین نتایج EN 388 عمدتاً بر اساس آزمون بخش کف دستکش گزارش میشوند؛ بنابراین نباید فرض کرد تمام قسمتهای یک دستکش چندلایه یا دستکشی که کف و پشت متفاوتی دارد دقیقاً همان عملکرد را ارائه میکنند.
آیا EN 388 یعنی دستکش کاملاً ضد برش است؟
خب.
وجود EN 388 یا حتی سطح بالای مقاومت برش به معنی غیرقابلبریدهشدن دستکش نیست.
استاندارد نتیجه عملکرد محصول را تحت شرایط آزمون مشخص گزارش میکند.
بنابراین بهتر است از عبارت:
دستکش مقاوم در برابر برش
استفاده کنیم، نه اینکه تصور کنیم محصول در هر شرایطی «کاملاً ضد برش» است.
فرق EN 388 و ISO 13997 چیست؟
این دو را نباید دقیقاً یک چیز بدانیم.
EN 388 استاندارد گستردهتری برای ارزیابی چند نوع خطر مکانیکی دستکش است.
اما ISO 13997 روش آزمونی برای تعیین مقاومت مواد در برابر برش توسط اجسام تیز ارائه میکند و این آزمون برای موادی مانند دستکشهای محافظ نیز کاربرد دارد.
در EN 388 نتیجه این آزمون برش در قالب سطوح:
الف، ب، پ، د، ه و ف
نمایش داده میشود.
برای چه مشاغلی بررسی EN 388 اهمیت دارد؟
بسته به ارزیابی خطر، بررسی EN 388 میتواند در بسیاری از فعالیتهای صنعتی مهم باشد، از جمله:
- فلزکاری
- ورقکاری
- صنایع شیشه
- مونتاژ
- تعمیرات صنعتی
- انبارداری و جابهجایی بعضی قطعات
- خودروسازی
- ساختوساز
- ماشینکاری
- صنایع تولیدی
اما سطح موردنیاز در هر یک از این فعالیتها یکسان نیست.
جدول خلاصه معنی کد EN 388
اگر بخواهیم تمام مقاله را در یک جدول خلاصه کنیم:
| موقعیت | آزمون | نتیجه |
|---|---|---|
| ۱ | سایش | 0 تا 4 |
| ۲ | برش Coup | 0 تا 5 یا X |
| ۳ | پارگی | 0 تا 4 |
| ۴ | سوراخشدگی | 0 تا 4 |
| ۵ | برس TDM/ISO | A تا F |
| ۶ | ضربه | P در صورت قبولی |
پس هر بار کدی مثل:
4X43DP
دیدید، از سمت چپ به راست همین ترتیب را دنبال کنید.
سوالات متداول درباره استاندارد EN 388
EN 388 چیست؟
استانداردی برای ارزیابی عملکرد دستکشهای محافظ در برابر خطرات مکانیکی مانند سایش، برش، پارگی و سوراخشدگی و در صورت کاربرد، ضربه است.
عدد 4 روی دستکش یعنی چه؟
بستگی دارد عدد 4 در کدام موقعیت کد قرار گرفته باشد. عدد اول 4 مربوط به سطح سایش است، اما عدد سوم یا چهارم مفهوم دیگری دارد.
حرف X روی دستکش EN 388 یعنی چه؟
X نشان میدهد آزمون مربوط به آن موقعیت انجام نشده یا برای محصول قابل اعمال نبوده است. در موقعیت Coup Test، ممکن است نتیجه TDM معیار مرجع مقاومت برش باشد.
کدام سطح مقاومت برش بالاتر است؟
در طبقهبندی TDM، سطح F بالاترین رتبه از A تا F است و آستانه آن 30 نیوتن است.
Cut Level D یعنی چه؟
یعنی محصول در آزمون TDM در طبقه D قرار گرفته که آستانه آن 15 نیوتن است.
P در انتهای EN 388 چیست؟
P یعنی دستکش آزمون مربوط به حفاظت ضربهای را با موفقیت گذرانده و این ادعا برای محصول درج شده است.
آیا EN 388 برای مواد شیمیایی هم هست؟
خیر. EN 388 مربوط به خطرات مکانیکی است. برای دستکشهای محافظ در برابر مواد شیمیایی استانداردهای دیگری مانند خانواده ISO 374 مطرح هستند.
جمعبندی
استاندارد EN 388 کمک میکند عملکرد دستکش ایمنی در برابر خطرات مکانیکی را بهتر و دقیقتر بررسی کنیم.
وقتی کدی مانند:
4X43D
روی دستکش مشاهده میکنید، نباید آن را فقط یک شماره مدل بدانید.
هر بخش اطلاعات جداگانهای درباره:
سایش، برش، پارگی، سوراخشدگی و مقاومت برش TDM
ارائه میکند و در برخی محصولات حرف P نیز نشاندهنده قبولی آزمون ضربه است.
مهمتر از همه اینکه بالاتر بودن تمام اعداد الزاماً به معنی مناسبتر بودن دستکش برای شغل شما نیست.
انتخاب دستکش باید بر اساس نوع فعالیت و ارزیابی خطر انجام شود.
اگر هنوز نمیدانید چه نوع دستکشی برای فعالیت شما مناسب است، پیشنهاد میکنیم ابتدا راهنمای جامع انواع دستکش ایمنی و روش انتخاب دستکش کار مناسب را مطالعه کنید.
